System ubezpieczenia emerytalnego w Polsce
W Polsce wiek emerytalny wynosi obecnie 60 lat dla kobiet i 65 dla mężczyzn. Emerytura przysługuje osobom, które osiągnęły wiek emerytalny i mają udokumentowany wymagany okres zatrudnienia (dotyczy tylko tzw. starej emerytury, która przysługuje osobom urodzonym przed 1949 rokiem) albo osobom, które osiągnęły minimalny wiek emerytalny (osoby urodzone po 31 grudnia 1948 – tzw. emerytura według nowych zasad).
W 1999 roku w Polsce przeprowadzono reformę emerytalną. Od tego czasu na system emerytalny składają się trzy filary ubezpieczenia:
- I Filar
Indywidualne konto, zarządzane przez ZUS (obowiązkowy, powszechny, repartycyjny, administrowany przez państwo). Emerytura z I filaru opiera się na systemie repartycyjnym, który ma charakter umowy pokoleniowej. Oznacza to, że wypłacane emerytury finansowane są ze składek osób aktualnie pracujących.
Składki zapisywane są na indywidualnym koncie, ale nie są inwestowane i nie wypracowują zysków, gdyż są automatycznie wypłacane obecnym emerytom. Nie są one również dziedziczone w przypadku śmierci. - II Filar
Otwarte Fundusze Emerytalne (OFE): dobrowolne (obowiązkowy, powszechny, kapitałowy, zarządzany przez prywatne podmioty). Dla osób uczestniczących w OFE składka na ubezpieczenie emerytalne (19,52%) po części zapisywana jest na indywidualnym koncie prowadzonym przez ZUS (11,22% podstawy wymiaru) oraz przekazywana przez ZUS do wybranego przez ciebie OFE (7,3% podstawy wymiaru). Składki te zapisywane są na indywidualnym koncie, a towarzystwa starają się je pomnożyć. Zebrane pieniądze zostaną wypłacone po osiągnięciu wieku emerytalnego. Mogą być podzielone w wyniku rozwodu małżonków. W przypadku śmierci członka OFE są dziedziczone przez osoby wskazane przy zawieraniu umowy lub w trakcie jej trwania.
Osoba ubezpieczona sama wybiera fundusz emerytalny. Osoby urodzony przed 1969 r. mogły wybrać (tzn. przystępować do OFE albo nie), natomiast osoby urodzone w dniu 1 stycznia 1969 r. lub później muszą wybrać jeden z OFE i podpisać z nim umowę, albo zostaną losowo przydzielone do jednego z Funduszy. Jest to indywidualny kapitał, który pracuje na przyszłą emeryturę. Wpłacane w II filarze składki są zwolnione z podatku dochodowego i w ograniczonym stopniu podlegają dziedziczeniu.
Największe Otwarte Fundusze Emerytalne (OFE) w Polsce to (wg danych na rok 2009)
Generali
PZU
AXA
Amplico/AIG
Polsat
Aegon
Allianz
Bankowy
Pekao
ING
Nordea
Pocztylion
Aviva
Warta
Więcej informacji o Otwartych Funduszach Emerytalnych
- III Filar
Indywidualne konta emerytalne (IKE) - jest to część systemu emerytalnego, do której można przyłączyć się właściwie w dowolnej chwili i z dużą samodzielnością określać zasady uczestnictwa. Indywidualne Konta Emerytalne mają charakter dobrowolny i uzupełniający wpływy z wyżej wymienionych filarów systemu ubezpieczenia emerytalnego. Charakter gromadzenia składek w tym filarze może być różny, ale decyduje o tym posiadacz konta.
Lokata bankowa, ubezpieczenie kapitałowe, fundusz inwestycyjny, samodzielne inwestowanie na giełdzie – to są tylko niektóre z możliwości.
Dochody z tytułu oszczędzania w IKE są zwolnione od podatku od dochodów kapitałowych w wysokości 19%, tzw. podatku Belki, czyli zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych, pod warunkiem dokonania wypłaty po osiągnięciu wieku emerytalnego.
W obowiązującym systemie emerytalnym wysokość świadczenia emerytalnego będzie przede wszystkim zależeć od tego, ile pieniędzy na kontach w II i III filarze uda się zgromadzić osobie aktywnej zawodowo. W nowym systemie staż pracy jest nieistotny, wymagany jest natomiast odpowiedni poziom indywidualnego konta ubezpieczonego. Mówiąc inaczej, emerytura zależy od wysokości kapitału zgromadzonego przez całe życie. Podstawą obliczenia emerytury według nowych zasad są środki zgromadzone na ubezpieczenie emerytalne, zewidencjonowane na koncie ubezpieczonego w I i II filarach, za okres od 1 stycznia 1999. Emerytura stanowić będzie równowartość kwoty, będącej wynikiem podzielenia zgromadzonej na koncie kwoty przez średnie przewidywane dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę dla danego ubezpieczonego. Obecnie średnia przewidywana dalsza długość życia na emeryturze wynosi 220 miesięcy (dla kobiet - 250 miesięcy, zaś dla mężczyzn - 190)
Bardziej szczegółowo o zasadach działania systemu emerytalnego w Polsce - na stronie ZUS
