System ubezpieczeń społecznych w Polsce
Finansowanie świadczeń w ramach systemu ubezpieczeń społecznych w Polsce jest zagwarantowane ze środków Skarbu Państwa oraz ze składek pracodawców i pracowników. System składek charakteryzują trzy zasadnicze cechy: przymusowość, celowość i odpłatność.
W Polsce główną instytucją, która odpowiada za funkcjonowanie systemu ubezpieczeń jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych (oficjalnie nazywany w skrócie ZUS), będący państwową instytucją publicznoprawną, realizującą zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych w kraju.
Świadczenia gwarantowane przez ZUS obejmują:
- Świadczenia na rzecz osób, które osiągnęły wiek emerytalny (ubezpieczenie emerytalne);
- Świadczenia w przypadku utraty dochodów pieniężnych, związanej z wystąpieniem ryzyka inwalidztwa, niezdolności do pracy lub śmierć żywiciela (ubezpieczenie rentowe);
- Świadczenia w razie niezdolności do wykonywania pracy na skutek choroby, chorób lub macierzyństwa (ubezpieczenie chorobowe);
- Świadczenia mające na celu ochronę ubezpieczonego przed następstwami nieszczęśliwych wypadków przy pracy i chorób zawodowych (ubezpieczenie wypadkowe)
Są też w polskim systemie ubezpieczeniowym inne istotne publiczne instytucje, a mianowicie:
- Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ), finansujący świadczenia zdrowotne udzielane ubezpieczonym i refundujący leki ze środków pochodzących z obowiązkowych składek ubezpieczenia zdrowotnego. Informacje o NFZ i jego oddziałach wojewódzkich można znaleźć na stronie internetowej.
- Fundusz Pracy, z którego składek finansowane są programy rynku pracy oraz działania w zakresie aktywizacji osób bezrobotnych i ich powrotu na rynek pracy takie, jak np. koszty szkolenia pracowników i bezrobotnych, zasiłki, stypendia i dodatki szkoleniowe dla osób bezrobotnych, świadczenia przedemerytalne, badania rynku pracy, działalność powiatowych i wojewódzkich urzędów pracy, prace interwencyjne, środki na podjęcie działalności gospodarczej, koszty pomocy prawnej, konsultacji itp.
- Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, gwarantujący pracownikom wypłatę świadczeń w sytuacji niewypłacalności pracodawcy.
