Fundacja
Fundacja jako odrębna forma prawna uregulowana jest przepisami ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (Dz.U. z 1991 r. nr 46, poz. 203 ze zm.)
Zgodnie z art. 1 Ustawy o fundacjach, fundacja może być ustanowiona dla realizacji zgodnych z podstawowymi interesami Rzeczypospolitej Polskiej celów społecznie lub gospodarczo użytecznych.
Fundacja może być założona przez:
- osoby fizyczne, niezależnie od ich obywatelstwa i miejsca zamieszkania
- osoby prawne, mające siedziby w Polsce lub za granicą
Oznacza to, iż nie ma żadnych przeszkód dla tworzenia fundacji przez cudzoziemców i przedsiębiorców zagranicznych będących osobami prawnymi pod warunkiem, że siedziba fundacji będzie znajdowała się w Polsce.
Oświadczenie woli o ustanowieniu fundacji powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Warunkiem koniecznym dla utworzenia fundacji jest ustanowienie statutu, który powinien zostać sporządzony na piśmie i podpisany przez fundatora. Statut należy złożyć w sądzie rejestrowym na etapie zgłaszania fundacji.
Fundacja może zostać również ustanowiona w testamencie. W oświadczeniu woli o ustanowieniu fundacji, fundator powinien wskazać cel fundacji oraz składniki majątkowe przeznaczone na jego realizację, gdyż fundacja charakteryzuje się tym, że tworzy ją majątek, w przeciwieństwie np. do stowarzyszeń, które opierają działalność na swoich członkach. W statucie fundacji należy wskazać przedmiot działalności gospodarczej, która ma być przez nią prowadzona.
Fundacja podlega obowiązkowi wpisu do KRS i uzyskuje osobowość prawną z chwilą wpisu. Sąd dokonuje wpisu fundacji po stwierdzeniu, że czynności prawne stanowiące podstawę wpisu zostały podjęte przez uprawnioną osobę lub organ i są ważne. Postanowienie o wpisaniu fundacji do KRS sąd wydaje ponadto po stwierdzeniu, że cel i statut fundacji są zgodne z przepisami prawa.
Fundacje mające siedzibę zagranicą mogą tworzyć przedstawicielstwa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Utworzenie przedstawicielstwa wymaga zezwolenia. Uzyskanie zezwolenia oznacza jednocześnie zgodę na podjęcie działalności określonej w zezwoleniu. Zezwolenie wydaje minister właściwy ze względu na zakres swego działania oraz cele utworzenia przedstawicielstwa.
Do przedstawicielstwa fundacji zagranicznej stosuje się przepisy regulujące zakładanie i działanie przedstawicielstw przedsiębiorców zagranicznych w Polsce.
Zgodnie z art. 5 ust. 5 Ustawy o fundacjach, fundacja może prowadzić działalność gospodarczą w rozmiarach służących realizacji jej celów. Jeżeli fundacja ma prowadzić działalność gospodarczą, wartość środków majątkowych fundacji przeznaczonych na działalność gospodarczą nie może być mniejsza niż 1000 PLN. Działalność gospodarcza fundacji ma służyć realizacji celów właściwych fundacjom, tj. celów użyteczności publicznej, którymi mogą być wyłącznie cele społecznie użyteczne. Działalność gospodarcza nie może być zasadniczym celem działalności fundacji.
Stowarzyszenie
Działalność gospodarcza może być także prowadzona w formie stowarzyszeń, posiadających osobowość prawną.
Cudzoziemcy, posiadający miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mogą zrzeszać się (zakładać) w stowarzyszeniach na takich samych zasadach jak obywatele polscy. Natomiast cudzoziemcy, nie mający miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mogą wstępować do stowarzyszeń, których statuty przewidują taką możliwość.
Stowarzyszenie uzyskuje osobowość prawną i może rozpocząć działalność z chwilą wpisania do KRS. Postępowanie w sprawach o wpis stowarzyszenia do KRS jest wolne od opłat sądowych.
Należy na marginesie dodać, że fundacje i stowarzyszenia, jako organizacje pozarządowe, mogą uzyskać status organizacji pożytku publicznego, na podstawie ustawy z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. z 2003 r. nr 96, poz. 87 ze zm)
W art. 20 wymienionej powyżej ustawy w sposób szczególny zostały określone cele organizacji pozarządowych, które chcą uzyskać status organizacji pożytku publicznego:
- prowadzenie działalności statutowej na rzecz ogółu społeczności lub określonej grupy podmiotów pod warunkiem, że grupa ta jest wyodrębniona ze względu na szczególnie trudną sytuację życiową lub materialną w stosunku do społeczeństwa;
- powyższa działalność musi być wyłączną statutową działalnością organizacji pozarządowej i musi dotyczyć realizacji zadań publicznych na rzecz ogółu społeczności lub określonej grupy podmiotów, w sferze zadań publicznych określonych w art. 4 tejże ustawy.
